{"id":346,"date":"2015-02-26T18:46:00","date_gmt":"2015-02-26T16:46:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/?p=346"},"modified":"2015-02-26T18:46:00","modified_gmt":"2015-02-26T16:46:00","slug":"xbee-kullanimi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/?p=346","title":{"rendered":"XBee Kullan\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"

Merhabalar arkada\u015flar, eski blog sayfam<\/a>\u0131 art\u0131k g\u00fcncellemeyece\u011fimden, oradaki \u00f6nemli bir yaz\u0131y\u0131 buraya ta\u015f\u0131mak istedim. XBee kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131, beklentilerimin \u00f6tesinde bir ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6zellikle resimlerin u\u00e7mas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi, resimleri g\u00fcncellemem i\u00e7in benimle ileti\u015fime ge\u00e7mi\u015fti. Bu vesileyle hem resimleri g\u00fcncelleyece\u011fim hem de yaz\u0131y\u0131 buraya ta\u015f\u0131m\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

RF haberle\u015fmesinin ne kadar s\u0131k kullan\u0131lan bir haberle\u015fme teknolojisi oldu\u011fu su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ek. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde RF haberle\u015fme bir ham veri k\u00fcmesini radyo dalgalar\u0131yla aktarmaktan fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor. Zigbee kavram\u0131 da burada a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015f, hatta ve hatta stratejik \u00f6nemi haiz olmu\u015f bir kavram olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (ne dedim !?\u00a0\u00a0:D)<\/p>\n

Zigbee asl\u0131nda bir protolold\u00fcr. Jennic firmas\u0131n\u0131n Jennet protokol\u00fc gibi…\u00a0xBee ise bu haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan bir donan\u0131md\u0131r.<\/p>\n

\"MaxStreamXBeeModules\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Bu blog yaz\u0131mda\u00a0iki adet xBee’nin haberle\u015ftirilmesi i\u015fleminin nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve gerekli alt yap\u0131 bilgilerini aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/div>\n
<\/div>\n
PAN ( Personal Area Network )<\/b><\/div>\n
<\/div>\n
\n
xBee mod\u00fcllerinde t\u00fcm haberle\u015fme i\u015flemleri bir PAN \u00fczerinden yap\u0131lmaktad\u0131r. Haberle\u015fmenin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in mutlaka ama mutlaka bir PAN olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. PAN olu\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7 bir xBee cihaz\u0131 faaliyet g\u00f6steremeyecektir. Bir PAN’\u0131 ancak bir \u201cCoordinator\u201d olu\u015fturabilir. PAN y\u00f6netimi ile ilgili bilgilere raporun ileri ki k\u0131s\u0131mlar\u0131nda de\u011finece\u011fiz.<\/div>\n
<\/div>\n
Bir PAN i\u00e7inde bulunan t\u00fcm cihazlar\u0131n PAN ID’si ayn\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bunu daha teknik bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayacak olursak asl\u0131nda \u201ccoordinator\u201d taraf\u0131ndan olu\u015fturulan PAN’a kat\u0131lmak isteyen t\u00fcm cihazlar\u0131n PAN ID’leri mutlaka \u201ccoordinator\u201d cihaz\u0131n PAN ID’si ile ayn\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Aksi taktirde cihaz a\u011fa kabul edilmez. A\u011fa kabul i\u015flemleri ile ilgili daha geni\u015f bilgilere ileri ki k\u0131s\u0131mlar\u0131nda de\u011finece\u011fim.<\/div>\n
<\/div>\n
A\u011f Olu\u015fturma:<\/em><\/div>\n
\"xbee_create_pan\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
\n
Yukar\u0131da \u00f6rnek bir PAN g\u00f6rmektesiniz. C, R ve E t\u00fcr\u00fc cihazlar\u0131n \u00f6zelliklerini a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/div>\n
<\/div>\n
C , \u201cCoordinator\u201d :<\/div>\n
Haberle\u015fme kanal\u0131n\u0131 ve PAN ID’sini belirler. Bir PAN’\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan C sorumludur. PAN’\u0131 ba\u015flatt\u0131ktan sonra C, E ve R’lerin PAN’a kat\u0131lmas\u0131na izin verebilir. C veri al\u0131p yollayabilir, ya da mesh network yap\u0131s\u0131nda verinin bir sonrki cihaza iletilmesi i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. C t\u00fcm a\u011f\u0131 y\u00f6netti\u011finden pil ile beslenmesi ve\/veya d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 modlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 kesinlikle uygun de\u011fildir. C sabit bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ile beslenmeli ve \u201cmain power mode\u201d dedi\u011fimiz standart g\u00fc\u00e7 modunda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. C’nin i\u015flevini kaybetmesi, t\u00fcm a\u011f\u0131n \u00e7\u00f6kmesi anlam\u0131na gelmektedir.<\/div>\n
<\/div>\n
R, \u201cRouter\u201d :<\/div>\n
Bir R’nin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bir PAN’a kat\u0131lmas\u0131 gerekir. PAN’a kat\u0131ld\u0131ktan sonra R, di\u011fer R’lerin ve E’lerin (End Point) PAN’a kat\u0131lmas\u0131na izin verebilir. R veri al\u0131p yollayabilir ya da mesh network \u00fczerinde veri aktar\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. R’ler di\u011fer cihazlar\u0131n PAN’a kat\u0131lmas\u0131na izin vereceklerinden d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 modlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 uygun de\u011fildir.<\/div>\n
<\/div>\n
E, \u201cEnd Device\u201d:<\/div>\n
R’de oldu\u011fu gibi E’de \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle bir PAN’a kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. E di\u011fer cihazlar\u0131n PAN’a kat\u0131lmas\u0131na izin veremez, ancak mesh network \u00fczerinde veri iletimi yapabilir.<\/div>\n
<\/div>\n
Cihazlar\u0131n i\u015flevlerini okuduktan sonra, yukar\u0131daki ileti\u015fim diyagram\u0131n\u0131n tekrar incelenmesi faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/div>\n
<\/div>\n
Xbee Konfig\u00fcrasyonu<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
\n
xBee’lerin konfig\u00fcre edilmesi i\u00e7in bir \u00e7ok ara\u00e7 bulunmamaktad\u0131r ancak bunlar i\u00e7erisinde en \u00e7ok kullan\u0131lan ve en g\u00fcvenilir olan digi firmas\u0131n\u0131n bizzat \u00fcretti\u011fi x-ctu yaz\u0131l\u0131m\u0131-d\u0131r. Tamamen \u00fccretsiz olan bu aray\u00fcz ile xBee ile ilgili hemen her i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyo-ruz. Bu program \u00fcreticinin web sitesinden indirilebilir.<\/div>\n
<\/div>\n
C Konfigrasyonu:<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
C’yi broadcast modda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Bunun i\u00e7in yapmam\u0131z gerekenler:<\/div>\n
<\/div>\n
PAN ID belirlenir, (ID)<\/div>\n
Scan Channels belirlenir, (SC)<\/div>\n
Scan Duration belirlenir (opsiyonel) (SD)<\/div>\n
Destination Low Adress belirlenir: DL = 0xFFFF yap\u0131l\u0131r.<\/div>\n
Destination High Adress belirlenir: DH = 0 yap\u0131l\u0131r.<\/div>\n
NI belirlenir: NI = COORDINATOR<\/div>\n
<\/div>\n
\u0130lgili konfigrasyon ekran\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
\"xbee_c_config\"<\/a><\/em><\/div>\n
<\/div>\n
\n
R Konfigrasyonu:<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
R unicast modda programlanmal\u0131d\u0131r.<\/div>\n
SC ve ID de\u011ferleri se\u00e7ilir (PAN’a g\u00f6re yani C’ye g\u00f6re)<\/div>\n
CH ve OP kontrol edilir<\/div>\n
MY belirlenir, bu router\u0131n 16 bitlik network adresidir.<\/div>\n
DH = 0 yap\u0131l\u0131r.<\/div>\n
NI = ROUTERNAME yap\u0131l\u0131r<\/div>\n
<\/div>\n
Ekran a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
\"xbee_r_config\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
\n
\u00c7OKLU A\u011e KURMA<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
xBee’ler ile mesh network kurmak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenlere de\u011finece\u011fimiz bu k\u0131s\u0131mdaki i\u015flemler temelde 2 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir. Bunlardan bir tanesi AT komutlar\u0131, di\u011feri ise konfig\u00fcrasyon.<\/div>\n
<\/div>\n
A\u011e 1:<\/em><\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
Kurmak istedi\u011fimiz basit a\u011f yap\u0131s\u0131, 1 koordinat\u00f6r ve 3 router cihazdan olu\u015facak. \u00d6ncelikli olarak koordinat\u00f6r cihazdan yay\u0131n yaparak t\u00fcm router cihazlar ile aktif veri al\u0131\u015fveri\u015fi kuraca\u011f\u0131z.<\/div>\n
\"xbee_nw1\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Yukar\u0131da \u00e7izmi\u015f oldu\u011fumuz diyagramda g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere koordinat\u00f6r router cihazlara yay\u0131n yapmakta, bununla birlikte de router cihazlar koordinat\u00f6re veri yollayabilmektedir.<\/div>\n
<\/div>\n
Cihazlar\u0131 yukar\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in konfig\u00fcre ederken, \u00f6ncelikli olarak xctu yaz\u0131l\u0131m\u0131nda fonksiyon seti olarak ROUTER\/END DEVICE AT se\u00e7ilir. Daha sonra Show Defaults butonuna bas\u0131l\u0131r. sonras\u0131nda da PANID belirlenir. Biz bu uygulamada PANID olarak 0x100 de\u011ferini girdik. 3 router’\u0131 da konfig\u00fcre ettti\u011fimizde operating PANID olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz de\u011fer 0xFFFF olmal\u0131d\u0131r. Bunun sebebi ise xBee’lerin ayn\u0131 PANID’li bir koordinat\u00f6r bulamamas\u0131 ve ilgili PAN’\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 beklemesidir. Bu durumda Router’lara ili\u015fkin konfig\u00fcrasyon a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
<\/div>\n
\"xbee_cnf_nw1\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Koordinat\u00f6r cihaz\u0131 konfig\u00fcre etmek i\u00e7in ise, function set k\u0131sm\u0131 COORDINATOR AT olarak se\u00e7ilir. Daha sonra Show Defaults butonuna bas\u0131l\u0131r. Bundan sonra da PAN ID se\u00e7ilmelidir. PAN ID’yi yine 0x100 se\u00e7ece\u011fiz. Daha sonra read butonuna bast\u0131\u011f\u0131m\u0131zda operating channel’\u0131n 0x0E oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Bu de\u011fer farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir.<\/div>\n
\"xbee_cnf2_nw1\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
\n
PAN olu\u015fturulduktan sonra tekrar router cihazlar\u0131 xctu program\u0131 yard\u0131m\u0131yla g\u00f6zlemlemeliyiz. Bunun i\u00e7in yine ilgili mod\u00fcle ba\u011fland\u0131ktan sonra modem konfigrasyonu sekmesi a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r ve read butonuna bas\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda t\u00fcm modemlerin operating channel de\u011ferinin koordinat\u00f6r cihaz ile ayn\u0131 oldu\u011funu g\u00f6receksiniz. Bu da router\/end cihazlar\u0131n personal area network(PAN) i\u00e7ine ba\u015far\u0131yla kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/div>\n
<\/div>\n
Bu ayarlar\u0131 yaparken t\u00fcm mod\u00fcllerin ayn\u0131 seri haberle\u015fme parametrelerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak gerekir, e\u011fer bir mod\u00fcl handshaking isterken di\u011feri istemiyorsa ya da arada baudrate, parity, stop bit gibi farkl\u0131l\u0131klar varsa haberle\u015fme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Bu haberle\u015fmenin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131da 1 defaya mahsus olarak g\u00f6steriyoruz, bundan sonraki a\u011f yap\u0131lar\u0131nda bu \u015fekilde oldu\u011fu gibi ekran \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 ile g\u00f6sterim yap\u0131lmayacakt\u0131r. Benzer basamaklar kullan\u0131larak t\u00fcm yap\u0131lar kolayl\u0131kla test edilebilir.<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0Koordinat\u00f6r Xbee:<\/em><\/div>\n
\"xbee_c_pan\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
\n

Router 1 Xbee:<\/em><\/p>\n

\"xbee_r_pan\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
Router 2 Xbee:<\/em><\/div>\n
\"xbee_r2_pan\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Router 3\u00a0Xbee:<\/em><\/div>\n
\"xbee_r3_pan\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczre planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u011f yap\u0131s\u0131 beklentilerimize uygun olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz mesajlardan k\u0131rm\u0131z\u0131 olanlar cihaz\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 mesajlar, mavi olanlar ise cihaz\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi mesajlard\u0131r. Buna g\u00f6re koordinat\u00f6r herkese mesaj g\u00f6ndermi\u015f ve herkesten mesaj alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sayede a\u011f yap\u0131lar\u0131na ili\u015fkin ilk uygulama tamamlanm\u0131\u015f oldu.<\/div>\n
<\/div>\n
\n
A\u011e 2 (Point to MultiPoint Bidirectional Network)<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
Bu a\u011f yap\u0131s\u0131 \u00e7o\u011funlukla kullanaca\u011f\u0131m\u0131z a\u011f yap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu a\u011f yap\u0131s\u0131 sayesinde bir merkezin kontrol\u00fcnde istedi\u011fimiz haberle\u015fme sistemini rahatl\u0131kla kurabilmekteyiz. A\u011f yap\u0131s\u0131 ise a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
\"xbee_cnf_nw2\"<\/a><\/div>\n
\n
Yukar\u0131daki sistemde koordinat\u00f6r yay\u0131n yapmamaktad\u0131r<\/span>. Router\/End cihazlar do\u011frudan merkez ile haberle\u015fmektedirler. Bu yap\u0131da koordinat\u00f6r bir anlamda server, router ise client gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Her xBee a\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi burada da koordinat\u00f6r\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kesilmemesine dikkat edilmelidir.<\/div>\n
<\/div>\n
Yukar\u0131daki yap\u0131 gibi bir \u00e7ok farkl\u0131 a\u011f yap\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.Bu yap\u0131lar\u0131n kurulmas\u0131nda art\u0131k aray\u00fczden ziyade AT komutlar\u0131ndan yararlanaca\u011f\u0131z. Bunun nedeni ise xBee mod\u00fcllerini OHM’ler ile kontrol edecek olmam\u0131zd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla xBee mod\u00fcl\u00fcne ili\u015fkin yapaca\u011f\u0131m\u0131z her t\u00fcrl\u00fc de\u011fi\u015fiklik seri haberle\u015fme ile sa\u011flanacakt\u0131r. \u015eimdi de yukar\u0131daki sistemi olu\u015fturmak i\u00e7in yapmam\u0131z gerekenlere de\u011finelim.<\/div>\n
<\/div>\n
    \n
  1. \n
    \u00d6ncelikli olarak bir \u00f6nceki uygulamada yani A\u011e1’deki gibi bir yap\u0131 kurulur.<\/div>\n<\/li>\n
  2. \n
    T\u00fcm router’lar i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki i\u015flemler yap\u0131l\u0131r<\/div>\n
      \n
    1. \n
      Koordinat\u00f6r cihaza terminal vas\u0131tas\u0131 ile \u201c+++\u201d komutu yollan\u0131r. Bu 2 saniyelik bir s\u00fcre i\u00e7in xBee’yi komut moduna sokar.<\/div>\n<\/li>\n
    2. \n
      Zaman ge\u00e7irilmeden \u201cATSH\u201d komutu yollan\u0131r. Okunan de\u011fer not edilir.<\/div>\n<\/li>\n
    3. \n
      Hemen ard\u0131ndan \u201cATSL\u201d komutu yollan\u0131r ve bu de\u011fer de not edilir.<\/div>\n<\/li>\n
    4. \n
      Daha sonra da \u201cATWR\u201d komutu yollan\u0131r.<\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n
    5. \n
      Routerlar\u0131n t\u00fcm\u00fc i\u00e7in s\u0131rayla a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar izlenir:<\/div>\n
        \n
      1. \n
        \u201c+++\u201d komutu ile komut moduna ge\u00e7ilir.<\/div>\n<\/li>\n
      2. \n
        \u201cATDLkoordinat\u00f6rSL\u201d komutu i\u015fletilir. Koordinat\u00f6rSL yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sma 2. ad\u0131mda not etmi\u015f oldu\u011fumuz SL de\u011feri yaz\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u201cATDL1A3252\u201d gibi bir komut yollanabilir.<\/div>\n<\/li>\n
      3. \n
        \u201cATDHkoordinat\u00f6rSH\u201d komutu i\u015fletilir. Koordinat\u00f6rSH yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sma 2. ad\u0131ma not etmi\u015f oldu\u011fumuz SH de\u011feri yaz\u0131l\u0131r. \u201c\u00d6rne\u011fin ATDH402D5DA9\u201d gibi bir komut yollanabilir.<\/div>\n<\/li>\n
      4. \n
        Bu ad\u0131mlar tamamlan\u0131nca router koordinat\u00f6re veri yollamak \u00fczere konfig\u00fcre edilmi\u015f demektir. \u201cATWR\u201d ile i\u015flem sonland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n
      5. \n
        Koordinat\u00f6rden herhangi bir router cihaza veri yollamak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler 3. ad\u0131mda router’a yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ile neredeyse ayn\u0131d\u0131r. Hangi router’a veri yollamak istiyorsak DH ve DL adreslerine onun adresini girebilir ve s\u0131rayla istedi\u011fimiz cihaza veri yollayabilir. Bu veri yollama rutininde xBee a\u011flar\u0131n\u0131n t\u00fcm \u00f6zellikleri devam eder.<\/div>\n<\/li>\n<\/ol>\n

         <\/p>\n

        Umar\u0131m i\u015finize yarar \ud83d\ude42<\/p>\n

        Yaz\u0131lar\u0131 be\u011fendiyseniz e\u011fer, \u00a0faydalanabilecek arkada\u015flar\u0131n\u0131zla da payla\u015fabilirseniz sevinirim.<\/p>\n

        \u015eimdi devam…<\/p>\n<\/div>\n

        <\/div>\n<\/div>\n
        <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Merhabalar arkada\u015flar, eski blog sayfam\u0131 art\u0131k g\u00fcncellemeyece\u011fimden, oradaki \u00f6nemli bir yaz\u0131y\u0131 buraya ta\u015f\u0131mak istedim. XBee kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131, beklentilerimin \u00f6tesinde bir ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6zellikle resimlerin u\u00e7mas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi, resimleri g\u00fcncellemem i\u00e7in benimle ileti\u015fime ge\u00e7mi\u015fti. Bu vesileyle hem resimleri g\u00fcncelleyece\u011fim hem de yaz\u0131y\u0131 buraya ta\u015f\u0131m\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m. RF haberle\u015fmesinin ne kadar Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":347,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_tr_post_content":"Merhabalar arkada\u015flar, eski blog sayfam<\/a>\u0131 art\u0131k g\u00fcncellemeyece\u011fimden, oradaki \u00f6nemli bir yaz\u0131y\u0131 buraya ta\u015f\u0131mak istedim. XBee kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131, beklentilerimin \u00f6tesinde bir ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc ve zaman i\u00e7erisinde \u00f6zellikle resimlerin u\u00e7mas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi, resimleri g\u00fcncellemem i\u00e7in benimle ileti\u015fime ge\u00e7mi\u015fti. Bu vesileyle hem resimleri g\u00fcncelleyece\u011fim hem de yaz\u0131y\u0131 buraya ta\u015f\u0131m\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m.\n\nRF haberle\u015fmesinin ne kadar s\u0131k kullan\u0131lan bir haberle\u015fme teknolojisi oldu\u011fu su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ek. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde RF haberle\u015fme bir ham veri k\u00fcmesini radyo dalgalar\u0131yla aktarmaktan fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor. Zigbee kavram\u0131 da burada a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015f, hatta ve hatta stratejik \u00f6nemi haiz olmu\u015f bir kavram olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (ne dedim !?\u00a0\u00a0:D)\n\nZigbee asl\u0131nda bir protolold\u00fcr. Jennic firmas\u0131n\u0131n Jennet protokol\u00fc gibi...\u00a0xBee ise bu haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan bir donan\u0131md\u0131r.\n\n\"MaxStreamXBeeModules\"<\/a>\n\n \n\n

        Bu blog yaz\u0131mda\u00a0iki adet xBee'nin haberle\u015ftirilmesi i\u015fleminin nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve gerekli alt yap\u0131 bilgilerini aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/div>\n\n
        <\/div>\n\n
        PAN ( Personal Area Network )<\/b><\/div>\n\n
        <\/div>\n\n
        \n
        xBee mod\u00fcllerinde t\u00fcm haberle\u015fme i\u015flemleri bir PAN \u00fczerinden yap\u0131lmaktad\u0131r. Haberle\u015fmenin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in mutlaka ama mutlaka bir PAN olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. PAN olu\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7 bir xBee cihaz\u0131 faaliyet g\u00f6steremeyecektir. Bir PAN'\u0131 ancak bir \u201cCoordinator\u201d olu\u015fturabilir. PAN y\u00f6netimi ile ilgili bilgilere raporun ileri ki k\u0131s\u0131mlar\u0131nda de\u011finece\u011fiz.<\/div>\n
        <\/div>\n
        Bir PAN i\u00e7inde bulunan t\u00fcm cihazlar\u0131n PAN ID'si ayn\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bunu daha teknik bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayacak olursak asl\u0131nda \u201ccoordinator\u201d taraf\u0131ndan olu\u015fturulan PAN'a kat\u0131lmak isteyen t\u00fcm cihazlar\u0131n PAN ID'leri mutlaka \u201ccoordinator\u201d cihaz\u0131n PAN ID'si ile ayn\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Aksi taktirde cihaz a\u011fa kabul edilmez. A\u011fa kabul i\u015flemleri ile ilgili daha geni\u015f bilgilere ileri ki k\u0131s\u0131mlar\u0131nda de\u011finece\u011fim.<\/div>\n
        <\/div>\n
        A\u011f Olu\u015fturma:<\/em><\/div>\n
        \"xbee_create_pan\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        Yukar\u0131da \u00f6rnek bir PAN g\u00f6rmektesiniz. C, R ve E t\u00fcr\u00fc cihazlar\u0131n \u00f6zelliklerini a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/div>\n
        <\/div>\n
        C , \u201cCoordinator\u201d :<\/div>\n
        Haberle\u015fme kanal\u0131n\u0131 ve PAN ID'sini belirler. Bir PAN'\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan C sorumludur. PAN'\u0131 ba\u015flatt\u0131ktan sonra C, E ve R'lerin PAN'a kat\u0131lmas\u0131na izin verebilir. C veri al\u0131p yollayabilir, ya da mesh network yap\u0131s\u0131nda verinin bir sonrki cihaza iletilmesi i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. C t\u00fcm a\u011f\u0131 y\u00f6netti\u011finden pil ile beslenmesi ve\/veya d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 modlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 kesinlikle uygun de\u011fildir. C sabit bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ile beslenmeli ve \u201cmain power mode\u201d dedi\u011fimiz standart g\u00fc\u00e7 modunda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. C'nin i\u015flevini kaybetmesi, t\u00fcm a\u011f\u0131n \u00e7\u00f6kmesi anlam\u0131na gelmektedir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        R, \u201cRouter\u201d :<\/div>\n
        Bir R'nin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bir PAN'a kat\u0131lmas\u0131 gerekir. PAN'a kat\u0131ld\u0131ktan sonra R, di\u011fer R'lerin ve E'lerin (End Point) PAN'a kat\u0131lmas\u0131na izin verebilir. R veri al\u0131p yollayabilir ya da mesh network \u00fczerinde veri aktar\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. R'ler di\u011fer cihazlar\u0131n PAN'a kat\u0131lmas\u0131na izin vereceklerinden d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 modlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 uygun de\u011fildir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        E, \u201cEnd Device\u201d:<\/div>\n
        R'de oldu\u011fu gibi E'de \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle bir PAN'a kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. E di\u011fer cihazlar\u0131n PAN'a kat\u0131lmas\u0131na izin veremez, ancak mesh network \u00fczerinde veri iletimi yapabilir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        Cihazlar\u0131n i\u015flevlerini okuduktan sonra, yukar\u0131daki ileti\u015fim diyagram\u0131n\u0131n tekrar incelenmesi faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/div>\n
        <\/div>\n
        Xbee Konfig\u00fcrasyonu<\/strong><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        xBee'lerin konfig\u00fcre edilmesi i\u00e7in bir \u00e7ok ara\u00e7 bulunmamaktad\u0131r ancak bunlar i\u00e7erisinde en \u00e7ok kullan\u0131lan ve en g\u00fcvenilir olan digi firmas\u0131n\u0131n bizzat \u00fcretti\u011fi x-ctu yaz\u0131l\u0131m\u0131-d\u0131r. Tamamen \u00fccretsiz olan bu aray\u00fcz ile xBee ile ilgili hemen her i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyo-ruz. Bu program \u00fcreticinin web sitesinden indirilebilir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        C Konfigrasyonu:<\/em><\/div>\n
        <\/div>\n
        C'yi broadcast modda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Bunun i\u00e7in yapmam\u0131z gerekenler:<\/div>\n
        <\/div>\n
        PAN ID belirlenir, (ID)<\/div>\n
        Scan Channels belirlenir, (SC)<\/div>\n
        Scan Duration belirlenir (opsiyonel) (SD)<\/div>\n
        Destination Low Adress belirlenir: DL = 0xFFFF yap\u0131l\u0131r.<\/div>\n
        Destination High Adress belirlenir: DH = 0 yap\u0131l\u0131r.<\/div>\n
        NI belirlenir: NI = COORDINATOR<\/div>\n
        <\/div>\n
        \u0130lgili konfigrasyon ekran\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
        \"xbee_c_config\"<\/a><\/em><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        R Konfigrasyonu:<\/em><\/div>\n
        <\/div>\n
        R unicast modda programlanmal\u0131d\u0131r.<\/div>\n
        SC ve ID de\u011ferleri se\u00e7ilir (PAN'a g\u00f6re yani C'ye g\u00f6re)<\/div>\n
        CH ve OP kontrol edilir<\/div>\n
        MY belirlenir, bu router\u0131n 16 bitlik network adresidir.<\/div>\n
        DH = 0 yap\u0131l\u0131r.<\/div>\n
        NI = ROUTERNAME yap\u0131l\u0131r<\/div>\n
        <\/div>\n
        Ekran a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
        \"xbee_r_config\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        \u00c7OKLU A\u011e KURMA<\/strong><\/div>\n
        <\/div>\n
        xBee'ler ile mesh network kurmak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenlere de\u011finece\u011fimiz bu k\u0131s\u0131mdaki i\u015flemler temelde 2 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir. Bunlardan bir tanesi AT komutlar\u0131, di\u011feri ise konfig\u00fcrasyon.<\/div>\n
        <\/div>\n
        A\u011e 1:<\/em><\/strong><\/div>\n
        <\/div>\n
        Kurmak istedi\u011fimiz basit a\u011f yap\u0131s\u0131, 1 koordinat\u00f6r ve 3 router cihazdan olu\u015facak. \u00d6ncelikli olarak koordinat\u00f6r cihazdan yay\u0131n yaparak t\u00fcm router cihazlar ile aktif veri al\u0131\u015fveri\u015fi kuraca\u011f\u0131z.<\/div>\n
        \"xbee_nw1\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        <\/div>\n
        Yukar\u0131da \u00e7izmi\u015f oldu\u011fumuz diyagramda g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere koordinat\u00f6r router cihazlara yay\u0131n yapmakta, bununla birlikte de router cihazlar koordinat\u00f6re veri yollayabilmektedir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        Cihazlar\u0131 yukar\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in konfig\u00fcre ederken, \u00f6ncelikli olarak xctu yaz\u0131l\u0131m\u0131nda fonksiyon seti olarak ROUTER\/END DEVICE AT se\u00e7ilir. Daha sonra Show Defaults butonuna bas\u0131l\u0131r. sonras\u0131nda da PANID belirlenir. Biz bu uygulamada PANID olarak 0x100 de\u011ferini girdik. 3 router'\u0131 da konfig\u00fcre ettti\u011fimizde operating PANID olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz de\u011fer 0xFFFF olmal\u0131d\u0131r. Bunun sebebi ise xBee'lerin ayn\u0131 PANID'li bir koordinat\u00f6r bulamamas\u0131 ve ilgili PAN'\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 beklemesidir. Bu durumda Router'lara ili\u015fkin konfig\u00fcrasyon a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
        <\/div>\n
        \"xbee_cnf_nw1\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        <\/div>\n
        <\/div>\n
        Koordinat\u00f6r cihaz\u0131 konfig\u00fcre etmek i\u00e7in ise, function set k\u0131sm\u0131 COORDINATOR AT olarak se\u00e7ilir. Daha sonra Show Defaults butonuna bas\u0131l\u0131r. Bundan sonra da PAN ID se\u00e7ilmelidir. PAN ID'yi yine 0x100 se\u00e7ece\u011fiz. Daha sonra read butonuna bast\u0131\u011f\u0131m\u0131zda operating channel'\u0131n 0x0E oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Bu de\u011fer farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir.<\/div>\n
        \"xbee_cnf2_nw1\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        PAN olu\u015fturulduktan sonra tekrar router cihazlar\u0131 xctu program\u0131 yard\u0131m\u0131yla g\u00f6zlemlemeliyiz. Bunun i\u00e7in yine ilgili mod\u00fcle ba\u011fland\u0131ktan sonra modem konfigrasyonu sekmesi a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r ve read butonuna bas\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda t\u00fcm modemlerin operating channel de\u011ferinin koordinat\u00f6r cihaz ile ayn\u0131 oldu\u011funu g\u00f6receksiniz. Bu da router\/end cihazlar\u0131n personal area network(PAN) i\u00e7ine ba\u015far\u0131yla kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        Bu ayarlar\u0131 yaparken t\u00fcm mod\u00fcllerin ayn\u0131 seri haberle\u015fme parametrelerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak gerekir, e\u011fer bir mod\u00fcl handshaking isterken di\u011feri istemiyorsa ya da arada baudrate, parity, stop bit gibi farkl\u0131l\u0131klar varsa haberle\u015fme ger\u00e7ekle\u015fmeyecektir. Bu haberle\u015fmenin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131da 1 defaya mahsus olarak g\u00f6steriyoruz, bundan sonraki a\u011f yap\u0131lar\u0131nda bu \u015fekilde oldu\u011fu gibi ekran \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 ile g\u00f6sterim yap\u0131lmayacakt\u0131r. Benzer basamaklar kullan\u0131larak t\u00fcm yap\u0131lar kolayl\u0131kla test edilebilir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        \u00a0Koordinat\u00f6r Xbee:<\/em><\/div>\n
        \"xbee_c_pan\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        \n\nRouter 1 Xbee:<\/em>\n\n\"xbee_r_pan\"<\/a>\n\n<\/div>\n
        <\/div>\n
        Router 2 Xbee:<\/em><\/div>\n
        \"xbee_r2_pan\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n
        <\/div>\n
        Router 3\u00a0Xbee:<\/em><\/div>\n
        \"xbee_r3_pan\"<\/a><\/div>\n
        <\/div>\n<\/div>\n
        G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczre planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u011f yap\u0131s\u0131 beklentilerimize uygun olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz mesajlardan k\u0131rm\u0131z\u0131 olanlar cihaz\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 mesajlar, mavi olanlar ise cihaz\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi mesajlard\u0131r. Buna g\u00f6re koordinat\u00f6r herkese mesaj g\u00f6ndermi\u015f ve herkesten mesaj alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sayede a\u011f yap\u0131lar\u0131na ili\u015fkin ilk uygulama tamamlanm\u0131\u015f oldu.<\/div>\n
        <\/div>\n
        \n
        A\u011e 2 (Point to MultiPoint Bidirectional Network)<\/strong><\/div>\n
        <\/div>\n
        Bu a\u011f yap\u0131s\u0131 \u00e7o\u011funlukla kullanaca\u011f\u0131m\u0131z a\u011f yap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu a\u011f yap\u0131s\u0131 sayesinde bir merkezin kontrol\u00fcnde istedi\u011fimiz haberle\u015fme sistemini rahatl\u0131kla kurabilmekteyiz. A\u011f yap\u0131s\u0131 ise a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/div>\n
        \"xbee_cnf_nw2\"<\/a><\/div>\n
        \n
        Yukar\u0131daki sistemde koordinat\u00f6r yay\u0131n yapmamaktad\u0131r<\/span>. Router\/End cihazlar do\u011frudan merkez ile haberle\u015fmektedirler. Bu yap\u0131da koordinat\u00f6r bir anlamda server, router ise client gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Her xBee a\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi burada da koordinat\u00f6r\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kesilmemesine dikkat edilmelidir.<\/div>\n
        <\/div>\n
        Yukar\u0131daki yap\u0131 gibi bir \u00e7ok farkl\u0131 a\u011f yap\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.Bu yap\u0131lar\u0131n kurulmas\u0131nda art\u0131k aray\u00fczden ziyade AT komutlar\u0131ndan yararlanaca\u011f\u0131z. Bunun nedeni ise xBee mod\u00fcllerini OHM'ler ile kontrol edecek olmam\u0131zd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla xBee mod\u00fcl\u00fcne ili\u015fkin yapaca\u011f\u0131m\u0131z her t\u00fcrl\u00fc de\u011fi\u015fiklik seri haberle\u015fme ile sa\u011flanacakt\u0131r. \u015eimdi de yukar\u0131daki sistemi olu\u015fturmak i\u00e7in yapmam\u0131z gerekenlere de\u011finelim.<\/div>\n
        <\/div>\n
          \n
        1. \n
          \u00d6ncelikli olarak bir \u00f6nceki uygulamada yani A\u011e1'deki gibi bir yap\u0131 kurulur.<\/div><\/li>\n
        2. \n
          T\u00fcm router'lar i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki i\u015flemler yap\u0131l\u0131r<\/div>\n
            \n
          1. \n
            Koordinat\u00f6r cihaza terminal vas\u0131tas\u0131 ile \u201c+++\u201d komutu yollan\u0131r. Bu 2 saniyelik bir s\u00fcre i\u00e7in xBee'yi komut moduna sokar.<\/div><\/li>\n
          2. \n
            Zaman ge\u00e7irilmeden \u201cATSH\u201d komutu yollan\u0131r. Okunan de\u011fer not edilir.<\/div><\/li>\n
          3. \n
            Hemen ard\u0131ndan \u201cATSL\u201d komutu yollan\u0131r ve bu de\u011fer de not edilir.<\/div><\/li>\n
          4. \n
            Daha sonra da \u201cATWR\u201d komutu yollan\u0131r.<\/div><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n
          5. \n
            Routerlar\u0131n t\u00fcm\u00fc i\u00e7in s\u0131rayla a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar izlenir:<\/div>\n
              \n
            1. \n
              \u201c+++\u201d komutu ile komut moduna ge\u00e7ilir.<\/div><\/li>\n
            2. \n
              \u201cATDLkoordinat\u00f6rSL\u201d komutu i\u015fletilir. Koordinat\u00f6rSL yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sma 2. ad\u0131mda not etmi\u015f oldu\u011fumuz SL de\u011feri yaz\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u201cATDL1A3252\u201d gibi bir komut yollanabilir.<\/div><\/li>\n
            3. \n
              \u201cATDHkoordinat\u00f6rSH\u201d komutu i\u015fletilir. Koordinat\u00f6rSH yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sma 2. ad\u0131ma not etmi\u015f oldu\u011fumuz SH de\u011feri yaz\u0131l\u0131r. \u201c\u00d6rne\u011fin ATDH402D5DA9\u201d gibi bir komut yollanabilir.<\/div><\/li>\n
            4. \n
              Bu ad\u0131mlar tamamlan\u0131nca router koordinat\u00f6re veri yollamak \u00fczere konfig\u00fcre edilmi\u015f demektir. \u201cATWR\u201d ile i\u015flem sonland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/div><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n
            5. \n
              Koordinat\u00f6rden herhangi bir router cihaza veri yollamak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler 3. ad\u0131mda router'a yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ile neredeyse ayn\u0131d\u0131r. Hangi router'a veri yollamak istiyorsak DH ve DL adreslerine onun adresini girebilir ve s\u0131rayla istedi\u011fimiz cihaza veri yollayabilir. Bu veri yollama rutininde xBee a\u011flar\u0131n\u0131n t\u00fcm \u00f6zellikleri devam eder.<\/div><\/li>\n<\/ol>\n \n\nUmar\u0131m i\u015finize yarar :)\n\nYaz\u0131lar\u0131 be\u011fendiyseniz e\u011fer, \u00a0faydalanabilecek arkada\u015flar\u0131n\u0131zla da payla\u015fabilirseniz sevinirim.\n\n\u015eimdi devam...\n\n<\/div>\n
              <\/div>\n<\/div>\n
              <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","_tr_post_name":"xbee-kullanimi","_tr_post_excerpt":"","_tr_post_title":"XBee Kullan\u0131m\u0131","_en_post_content":"","_en_post_name":"","_en_post_excerpt":"","_en_post_title":"","edit_language":"tr","jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"enabled":false},"version":2}},"categories":[2,3],"tags":[],"class_list":["post-346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elektronik","category-gomulu-sistemler"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5gWM6-5A","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=346"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/346\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ozenozkaya.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}